Nieuwspraak

Newspeak is een fictieve taal in George Orwells roman 1984. De totalitaire staat in de roman heeft deze taal ontworpen om de gedachten en vrijheid van burgers te beperken door het vocabulaire te reduceren en de taal zo te manipuleren dat concepten als vrijheid en individualiteit ondenkbaar worden. Zelfs de formulering ‘war is peace’ wordt door het regime gebruikt. Een omkering van alle waarde. Ook in Animal farm laat Orwell zien hoe taal gebruikt wordt om de politiek aan het glijden te brengen. De op de muur geschilderde slogan ‘all animals are equal’ wordt op een nacht aangevuld tot ‘all animals are equal, but some are more equal than onthers’. Het meest tragische gevolg blijkt later: Boxer, het versleten werkpaard, wordt na een zwaar leven op de boerderij door de varkens verkocht aan de slachterij – van de opbrengst kopen ze whiskey.

Misleidende taal is een belangrijk wapen in de politiek. En ook al lijken de voorbeelden uit de boeken van Orwell overdreven, ze zijn het niet. Verwarring stichten door warrig taalgebruik, tegenstrijdigheden en zelfs flagrante leugens is onderdeel van het script. De framing die onze eigen Hollandse fascisten gebruiken, zoals zichzelf afficheren als slachtoffers (‘de mensen zijn het spuugzat dat partijen uitgesloten worden’), andersdenkenden als vijand afficheren (‘de linkse kerk ondergraaft onze samenleving’) of een machteloze groep zonder weerwoord tot zondebok maken (‘asielzoekers zijn een gevaar voor onze normen en waarden’) tonen dit feilloos aan – tenminste, als je even de moeite neemt feiten en cijfers te controleren.

Iedereen heeft het recht op een eigen mening. Maar niemand heeft het recht op een eigen waarheid. De waarheid is de waarheid, gefundeerd op feiten, die we naar ons beste en meest oprechte vermogen in kaart moeten brengen.

Een gruwelijk voorbeeld in de huidige Nederlandse politiek vind ik het spreken van een asielcrisis. Dit wordt tegengesproken en weerlegd met feiten: er is GEEN asielcrisis. Wel is er veel chaos gecreëerd rond de opvang, maar daar hebben de asielzoekers nul invloed op.

Dreigender nog dan het maken van ophef en het aanwakkeren van onvrede, is het taalgebruik dat hier gebezigd wordt en dat inmiddels gangbaar geworden is. Asielzoekers worden allang niet meer gezien als mensen. Ze worden gezien als probleem. Omdat ze zo benoemd worden. En problemen moeten opgelost.

Adolf Hitler stelde ook dat een groep mensen de Duitse samenleving van binnenuit in gevaar bracht. Voor dat ‘probleem’ had hij een definitieve oplossing: die Endlösung – de totale vernietiging van de Joden in zijn Duizendjarige Groot-Germaanse Rijk.

Mensen kun je niet oplossen, Problemen wel. En als je mensen tot problemen benoemt, kun je ze ineens wel oplossen.

Zyklon-B is gebleken een werkzaam oplosmiddel te zijn.