zo. apr 19th, 2026

Geërgerd roep ik weleens dat de waarheid niet meer bestaat. Iedereen vindt zijn eigen waarheid op straat. Dat dit mij ergert komt natuurlijk vooral omdat er dikwijls waarheden opgeraapt worden die mij niet aanstaan – niets menselijks is mij vreemd.

In een CNN-interview heb ik een keer een boze Trump-aanhanger horen verkondigen dat het haar ‘God given right’ was er een eigen mening op na te houden, waarmee zij bedoelde dat het haar godgegeven recht was om er haar eigen feiten op na te houden. Dat was, volgens haar, ‘written in the constitution’. De interviewer wees haar erop dat in de Amerikaanse constitutie geen beroep gedaan wordt op God. Zij geloofde hem niet, ze zochten het op en hij had gelijk – God en Staat zijn door de Founding Fathers gescheiden gehouden, zoals het in een democratie behoort te zijn – maar desondanks bleef ze volhouden dat God daarin toch Zijn rol speelde, omdat het “zo bedoeld was”.

Nou zijn zelfs feiten voorlopig (we hadden eerst geen planeet Pluto, toen wel, en nu weer niet) en alle wetenschappelijke kennis geldt totdat we beter weten, maar dat is geen reden om waanzin tot waarheid te verheffen.

Als je “na onderzoek op het internet” constateert dat je er meer denken zoals jij, maakt dat jouw waarheid gangbaar. Zo raakt de waarheid opgesplitst in talloze waarheden – ieder de zijne. Artificial Intelligence leert van alles wat het tegenkomt in het internetverkeer en leert dus ook van onwaarheden, desinformatie en vooroordelen. Onzin verspreidt zich sneller dan ooit.

De waarheid was altijd al complex, omdat zij gezocht wordt door mensen en geïnterpreteerd wordt door mensen. Van een lastig te vatten filosofisch geheel is zij gedegenereerd tot een massa fragmenten die waar en onwaar zijn, ongrijpbaar en onbegrijpelijk voor steeds meer mensen, verworden tot een leeg begrip dat naar willekeur ingevuld kan worden.

Niet de kwaliteit van de argumentatie telt, maar de macht van het getal der onzinnigen. Ik heb ooit een geestige collega gehad, een docent scheikunde, die na een proef samen met zijn leerlingen inventariseerde wat de mogelijkheden waren die de vertoonde chemische reactie veroorzaakt konden hebben en tot een conclusie kwam door hen uit die mogelijkheden te laten kiezen, waarbij zijn instructie luidde: “Kom op, jongens, vingers omhoog – meeste stemmen gelden.”

Als je jezelf opsluit in je bubbel, heb je altijd de meeste stemmen tot je beschikking. Feiten tellen niet meer. Gedegen onderzoek is overbodig.

Voor veel mensen zit de wereld zo in elkaar.


Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *